Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego to jeden z najważniejszych dokumentów w systemie edukacji dziecka ze szczególnymi potrzebami rozwojowymi lub zdrowotnymi. To właśnie ono otwiera drogę do realnego wsparcia w przedszkolu, szkole lub innej placówce edukacyjnej – zarówno w zakresie organizacji nauki, jak i specjalistycznej pomocy terapeutycznej.
Wielu rodziców słyszy o nim po raz pierwszy dopiero wtedy, gdy pojawiają się trudności w funkcjonowaniu dziecka. Dlatego warto dokładnie wiedzieć, kiedy jest potrzebne, jak wygląda procedura jego uzyskania oraz jakie prawa daje rodzinie.
Wielu rodziców słyszy o nim po raz pierwszy dopiero wtedy, gdy pojawiają się trudności w funkcjonowaniu dziecka. Dlatego warto dokładnie wiedzieć, kiedy jest potrzebne, jak wygląda procedura jego uzyskania oraz jakie prawa daje rodzinie.
Kto może otrzymać orzeczenie?
Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydawane jest dzieciom i młodzieży, u których stwierdzono określone trudności rozwojowe lub zdrowotne utrudniające naukę w standardowych warunkach. Dotyczy to m.in.:
- niepełnosprawności intelektualnej (w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym),
- niepełnosprawności ruchowej, w tym afazji,
- autyzmu, w tym zespołu Aspergera,
- niepełnosprawności słuchu lub wzroku,
- zagrożenia niedostosowaniem społecznym lub niedostosowania społecznego.
Podstawą do wydania orzeczenia są diagnozy psychologiczne, pedagogiczne oraz dokumentacja medyczna potwierdzająca stan zdrowia dziecka.
Orzeczenie może być wydane na różny okres – od jednego roku szkolnego po cały etap edukacyjny lub okres wychowania przedszkolnego.
Procedura uzyskania orzeczenia – krok po kroku
1. Złożenie wniosku w poradni psychologiczno-pedagogicznej
Pierwszym etapem jest pisemny wniosek rodziców lub opiekunów prawnych złożony do zespołu orzekającego działającego w poradni właściwej ze względu na miejsce zamieszkania lub nauki dziecka. Wniosek musi zawierać uzasadnienie potrzeby wydania orzeczenia oraz podpisy w wymaganych miejscach.
Do wniosku dołącza się dokumentację, w szczególności:
- wyniki badań psychologicznych, pedagogicznych i logopedycznych,
- opinie specjalistów pracujących z dzieckiem,
- opinię przedszkola lub szkoły o funkcjonowaniu ucznia,
- zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia,
- dokumentację medyczną i wcześniejsze orzeczenia lub opinie.
Jeśli dokumentacja jest niepełna, poradnia wzywa do jej uzupełnienia albo przeprowadza własne badania diagnostyczne.
2. Posiedzenie zespołu orzekającego
Po skompletowaniu dokumentów rodzice otrzymują zawiadomienie o terminie posiedzenia zespołu orzekającego. Mają prawo w nim uczestniczyć, przedstawić swoje stanowisko, a także zaprosić specjalistę wspierającego rodzinę.
Zespół analizuje całość dokumentacji i decyduje:
-
o wydaniu orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego
lub - o braku potrzeby takiego kształcenia.
3. Wydanie i doręczenie orzeczenia
Orzeczenie powinno zostać wydane w ciągu 30 dni od złożenia kompletnego wniosku, a w szczególnie złożonych przypadkach – do 60 dni.
Rodzice otrzymują dokument w terminie 7 dni od jego wydania.
Co dzieje się po uzyskaniu orzeczenia?
Orzeczenie należy przekazać do przedszkola lub szkoły dziecka. Od tego momentu placówka ma obowiązek:
- przeprowadzić wielospecjalistyczną ocenę poziomu funkcjonowania ucznia (WOPFU),
- opracować indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (IPET),
- zapewnić realizację zaleceń wynikających z orzeczenia.
Rodzice mają prawo uczestniczyć w pracach zespołu tworzącego IPET i otrzymywać jego kopię.
Jak odwołać się od decyzji?
Jeśli rodzice nie zgadzają się z treścią orzeczenia lub z odmową jego wydania, mogą:
- złożyć odwołanie do kuratora oświaty
- za pośrednictwem zespołu orzekającego, który wydał decyzję,
- w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia.
Zespół może ponownie rozpatrzyć sprawę i wydać nowe orzeczenie, od którego również przysługuje odwołanie.
Dlaczego orzeczenie jest tak ważne?
W praktyce szkolnej orzeczenie:
- gwarantuje dostosowanie wymagań edukacyjnych,
- umożliwia organizację zajęć specjalistycznych i terapeutycznych,
- daje realną szansę na rozwój dziecka zgodnie z jego możliwościami.
To nie „etykieta”, lecz narzędzie wsparcia, które pozwala dziecku funkcjonować w edukacji bez poczucia ciągłej porażki.
Wsparcie edukacyjne dla dzieci z orzeczeniem
Rodzice dzieci objętych kształceniem specjalnym często poszukują również indywidualnego wsparcia przedmiotowego, szczególnie z języka polskiego – który bywa jednym z największych wyzwań edukacyjnych.
Istnieje możliwość zapisania dziecka na zajęcia „Język polski pod kontrolą” w edUFFce, gdzie praca prowadzona jest w oparciu o potrzeby uczniów z orzeczeniem, z uwzględnieniem zaleceń IPET oraz indywidualnego tempa nauki.